1. Nakszatry a znaki zodiaku
Znaków jest 12, po 30°. Nakszatr jest 27, po 13°20′. Na jeden znak przypadają więc dwie i ćwierć nakszatry — i większość znaków dzieli nakszatrę z sąsiadem. Na przykład Krittika zaczyna się w ostatnich stopniach Barana, a kończy w pierwszych dziesięciu stopniach Byka.
Dwa podziały spotykają się dokładnie tylko w trzech miejscach: na początku Barana, Lwa i Strzelca. Tam kończy się znak wody (Ryby, Rak, Skorpion) i ostatnia nakszatra cyklu (Rewati, Aślesza, Dżjesztha), a zaczyna znak ognia i nowa nakszatra (Aświni, Magha, Mula). Te węzły nazywa się gandanta — to miejsca przejścia, w których planeta bywa niespokojna.
Znak mówi, w jakim „otoczeniu” stoi planeta. Nakszatra mówi, jaki ma charakter i motyw. Dwie osoby z Księżycem w Byku mogą być bardzo różne, jeśli u jednej stoi on w Krittice (ogień, ostrość), a u drugiej w Rohini (wzrost, piękno).
2. Cztery pady — ćwiartki nakszatry
Każda nakszatra dzieli się na cztery pady po 3°20′. Razem daje to 27 × 4 = 108 pad — liczba 108 jest w Indiach święta między innymi z tego powodu.
Pada to nie tylko drobniejszy podział. Każda z 108 pad odpowiada jednemu znakowi w nawamszy (mapie D9): pierwsza pada Aświni to nawamsza w Baranie, druga w Byku, trzecia w Bliźniętach, czwarta w Raku — i tak dalej po kolei przez cały zodiak, dziewięć razy. Gdy znasz padę planety, znasz też jej znak w D9.
Każdej padzie tradycja przypisuje też sylabę. W Indiach dobiera się według niej pierwszą głoskę imienia dziecka — od pady Księżyca w chwili narodzin.
3. Władca, bóstwo, symbol i gana
Każda nakszatra ma kilka stałych cech. Razem dają jej charakter:
- Władca — jedna z dziewięciu planet. Władcy idą zawsze w tej samej kolejności: Ketu, Wenus, Słońce, Księżyc, Mars, Rahu, Jowisz, Saturn, Merkury — i powtarzają się trzy razy (Aświni, Magha i Mula mają tego samego władcę, Ketu)
- Bóstwo — postać z Wed, która nadaje nakszatrze głębszy sens: Aditi w Punarwasu to matka, która przyjmuje z powrotem, Jama w Bharani to strażnik granic życia i śmierci
- Symbol — obraz, w którym zamknięto motyw: głowa konia w Aświni (szybkość, start), ucho w Śrawanie (słuchanie, nauka), korzeń w Muli (docieranie do sedna)
- Gana — temperament: dewa (boski, łagodny), manuszja (ludzki, praktyczny) albo rakszasa (demoniczny w sensie: silny, niezależny, nieuległy). Każda gana obejmuje po dziewięć nakszatr
4. Twoja nakszatra Księżyca
Nakszatrę ma każda planeta i ascendent, ale najważniejsza jest nakszatra Księżyca. Księżyc to umysł — jego nakszatra pokazuje, jak czujesz, czego potrzebujesz, żeby czuć się bezpiecznie, i jak reagujesz, zanim zdążysz pomyśleć. W Indiach to właśnie ją podaje się, pytając „jaka jest Twoja gwiazda”.
Drugą w kolejności jest nakszatra ascendentu: mówi o sposobie bycia i o ciele. Nakszatry pozostałych planet doprecyzowują, jak każda z nich działa — Wenus w Aświni kocha inaczej niż Wenus w Bharani, choć w obu przypadkach stoi w Baranie.
Do odczytania nakszatry potrzebna jest godzina urodzenia. Księżyc przesuwa się o około pół stopnia na godzinę, więc nakszatra zmienia się mniej więcej raz na dobę — przy urodzeniu blisko granicy dwie godziny różnicy mogą przesunąć Księżyc do następnej.
5. Nakszatra ustawia zegar dasz
Cykl dasz Wimśottari — 120 lat okresów planet — zaczyna się od władcy nakszatry, w której stał Księżyc w chwili narodzin. Jeśli Twój Księżyc stał w Punarwasu, życie zaczyna się od okresu Jowisza. Jeśli w Puszji — od okresu Saturna.
Ile z tego pierwszego okresu zostało, zależy od tego, jak daleko Księżyc przeszedł przez nakszatrę. Mahadasza Jowisza trwa 16 lat. Gdy Księżyc stał dokładnie w połowie Punarwasu, przy narodzinach zostało jeszcze 8 lat Jowisza; potem przychodzi 19 lat Saturna, 17 Merkurego i tak dalej w stałej kolejności.
Dlatego dokładna godzina urodzenia ma tak duże znaczenie: przesuwa nie tylko ascendent, ale też daty wszystkich okresów życia.
6. Do czego jeszcze służą nakszatry
Nakszatry przenikają całą astrologię wedyjską, także tę codzienną:
- Dopasowanie par (Guna Milan) — większość z 36 punktów liczy się z nakszatr Księżyca obojga partnerów: gana, joni, nadi i tara
- Tara bala — dzień jest dla Ciebie sprzyjający albo trudny zależnie od tego, którą nakszatrę liczoną od Twojej przechodzi akurat Księżyc
- Muhurta — wybór dobrego terminu na ślub, przeprowadzkę czy otwarcie firmy zaczyna się od nakszatry dnia; istnieje też 28. nakszatra, Abhidźit, używana tylko w wyborze terminów
- Panćanga — nakszatra dnia to jeden z pięciu elementów wedyjskiego kalendarza, obok tithi, waary, jogi i karany
