Wiedza · Słownik
Słownik astrologii wedyjskiej to zbiór 80 najważniejszych pojęć Jyotish — od nakszatry i daszy po atmakarakę i Guna Milan — każde z jednozdaniową definicją i krótkim wyjaśnieniem.
Tekst: Jacek Marek Szembel · 19 października 2026
ayanamsa, ayanāṃśa, ajanamsa Lahiri
Ajanamsa to różnica w stopniach między zodiakiem tropikalnym (zachodnim) a syderycznym (wedyjskim) — dziś około 24°.
Rośnie o około 1° na 72 lata, bo tyle trwa przesunięcie punktu równonocy względem gwiazd. Istnieje kilka szkół jej liczenia; najczęściej używa się ajanamsy Lahiri (Ćitrapakszy), która jest urzędowym standardem w Indiach. Na niej liczone są wszystkie mapy w 9dom.pl.
amātyakāraka
Amatjakaraka to druga z karak czarowych — planeta o drugim co do wielkości stopniu w znaku, wskazująca karierę i doradców.
Jest „ministrem” atmakaraki: pokazuje, jaką pracą dusza najlepiej realizuje swój cel i kto jej w tym pomaga.
bhukti, podokres
Antardasza to podokres wewnątrz mahadaszy, trwający od kilku miesięcy do około trzech lat.
Mahadasza mówi, o czym jest rozdział życia, a antardasza — co dzieje się w nim teraz. Działają wtedy dwie planety naraz: gospodarz okresu i gość, a ich wzajemna relacja w kosmogramie decyduje, czy to czas łatwy, czy wymagający.
arudha pada, AL, wizerunek
Arudha lagna to punkt kosmogramu pokazujący, jak postrzega Cię świat — Twój wizerunek, a nie to, kim jesteś naprawdę.
Liczy się ją tak: tyle znaków, ile władca ascendentu stoi od ascendentu, odlicza się dalej od władcy (gdy wynik wypada w 1. lub 7. domu, bierze się 10. znak od niego). Każdy dom ma swoją arudhę — np. arudha 10. domu to obraz Twojej kariery w oczach innych.
lagna, znak wschodzący
Ascendent (lagna) to znak zodiaku, który wschodził na wschodnim horyzoncie w chwili i miejscu urodzenia.
Zmienia się co około dwie godziny, dlatego wymaga dokładnej godziny urodzenia. Od lagny liczy się dwanaście domów, a sama lagna (1. dom) opisuje ciało, temperament i to, jak wchodzisz w świat. W Jyotish to najważniejszy punkt mapy obok Księżyca.
drishti, dryszti, graha drishti
Aspekt (drishti) to „spojrzenie” planety na inny dom — wpływ, który planeta rzuca z daleka.
Każda planeta patrzy na 7. dom od siebie. Trzy mają aspekty dodatkowe: Mars na 4. i 8. dom, Jowisz na 5. i 9., Saturn na 3. i 10. W wielu szkołach Rahu i Ketu patrzą jak Jowisz. Aspekt jest słabszy niż fizyczna obecność planety, ale wyraźnie dokłada jej natury.
linie planet, mapa świata
Astrokartografia to mapa świata z liniami miejsc, w których planety w chwili Twoich narodzin wschodziły, zachodziły, górowały albo dołowały.
Mieszkając lub podróżując blisko linii danej planety, mocniej czujesz jej temat — linia Jowisza zwykle wspiera, linia Saturna wymaga. Wpływ jest najsilniejszy do około 150 km od linii i słabnie wraz z odległością.
ashtakavarga, bindu
Asztakawarga to system punktowy, który liczy, ile z ośmiu źródeł (siedem planet i ascendent) wspiera dany znak.
Każdy znak dostaje od 0 do 8 punktów (bindu) dla każdej planety; suma wszystkich (sarwasztakawarga) wynosi zawsze 337, czyli średnio 28 na znak. Znaki powyżej 28 to mocny grunt — tranzyty i okresy przechodzące przez nie działają łatwiej.
ātmakāraka, „wskaźnik duszy”
Atmakaraka to planeta o najwyższym stopniu w znaku, która w systemie Dżajminiego wskazuje duszę i główną lekcję tego życia.
To król kosmogramu: jej natura mówi, czego dusza chce się nauczyć i gdzie spotyka największe próby. Znak nawamszy, w którym stoi, to karakamsza — miejsce, z którego czyta się powołanie.
avastha, stany planet, Baladi awastha
Awasthy to stany planety opisujące jej kondycję — najczęściej wiek planety według stopnia w znaku (Baladi awastha).
Baladi dzieli znak na pięć części: planeta-dziecko (bala), nastolatek (kumara), dorosły (juwa), starzec (wriddha) i martwa (mrita). Najpełniej działa planeta dorosła; dziecięca i stara dają mniej, „martwa” najmniej. W znakach parzystych kolejność się odwraca.
bhava bala, siła domu
Bhawa Bala to liczbowa siła domu, liczona z siły jego władcy, siły kierunkowej domu i aspektów, które na niego padają.
Pokazuje, które obszary życia mają w mapie najmocniejsze oparcie, a które wymagają więcej pracy. Uzupełnia Szadbalę: ta mierzy planety, Bhawa Bala — domy.
Brihat Parāśara Horā Śāstra
BPHS (Brihat Parāśara Horā Śāstra) to podstawowy klasyczny podręcznik astrologii wedyjskiej, przypisywany mędrcowi Paraśarze.
Opisuje znaki, domy, wargi, siłę planet (Szadbalę), jogi i system dasz Vimśottari. Na nim opiera się większość współczesnego Jyotish — także wyliczenia w 9dom.pl.
lagna Księżyca, chandra lagna
Czandra lagna to odczyt kosmogramu, w którym znak Księżyca traktuje się jak 1. dom.
Astrolodzy wedyjscy sprawdzają mapę z dwóch punktów: od ascendentu (ciało, wydarzenia) i od Księżyca (umysł, przeżycia). Od Księżyca liczy się też tranzyty, Sade Sati i dopasowanie par. Gdy obie lagny pokazują to samo, temat jest pewny.
chara dasha, dasza znaków
Czara dasza to system okresów Dżajminiego, w którym rozdziały życia przypisane są znakom zodiaku, a nie planetom.
Każdy znak rządzi od 1 do 12 lat. Czyta się ją razem z Vimśottari: gdy oba systemy wskazują ten sam temat w tym samym czasie, wydarzenie jest bardzo prawdopodobne.
dārakāraka
Darakaraka to planeta o najniższym stopniu w znaku, która w systemie Dżajminiego wskazuje partnera życiowego.
Jej natura opisuje charakter współmałżonka i to, czego człowiek uczy się w związku. Czyta się ją razem z 7. domem i Wenus.
daśa, dasha, okres planetarny
Dasza to okres planetarny — rozdział życia, w którym jedna planeta nadaje ton wydarzeniom.
System dasz to najbardziej charakterystyczne narzędzie Jyotish: kosmogram mówi, co jest w życiu obiecane, a dasze — kiedy to dojdzie do głosu. Najpopularniejszy system to Vimśottari; okresy dzielą się na mahadasze, antardasze i pratjantardasze.
dashamsha, D10
Daśamsza (D10) to mapa podziałowa pracy — każdy znak dzieli się na dziesięć części po 3°.
Czyta się ją pod kątem kariery, pozycji zawodowej i tego, jak działasz w świecie. Lagna i 10. dom daśamszy oraz położenie władcy 10. domu z mapy głównej mówią, jaka praca naprawdę Cię niesie.
dhaiya, mała Sade Sati
Dhaija to około dwuipółletni tranzyt Saturna przez 4. albo 8. znak od Księżyca urodzeniowego.
Ma podobny charakter jak Sade Sati — wymaga cierpliwości i porządkowania — ale jest krótsza i łagodniejsza.
dhana yoga, joga bogactwa
Dhana joga to układ łączący władców domów pieniędzy i szczęścia — 1., 2., 5., 9. i 11. — który wskazuje zdolność do gromadzenia majątku.
Im mocniejsze planety ją tworzą i im mniej są dotknięte przez domy trudne, tym pewniej działa. Jej owoce przychodzą zwykle w daszach jej planet.
dig bala, siła kierunkowa
Digbala to siła kierunkowa planety — zależy od tego, w którym z czterech domów kątowych planeta stoi.
Merkury i Jowisz są najsilniejsze w 1. domu (wschód), Słońce i Mars w 10. (południe, szczyt nieba), Saturn w 7. (zachód), Księżyc i Wenus w 4. (północ, dno nieba). To jeden z sześciu składników Szadbali.
bhawa, bhāva
Dom (bhawa) to jeden z dwunastu obszarów życia w kosmogramie — od ciała i charakteru (1. dom) po odpuszczanie i duchowość (12. dom).
Domy liczy się od ascendentu. Planeta stojąca w domu wnosi tam swój charakter, a władca domu (planeta rządząca jego znakiem) pokazuje, skąd ten obszar życia czerpie siłę. Pusty dom nie jest słaby — czyta się go przez jego władcę.
whole sign houses, rasi bhawa
Domy całoznakowe to najstarszy sposób dzielenia mapy, w którym cały znak ascendentu jest 1. domem, następny znak 2. domem i tak dalej.
Tak liczy się domy w klasycznej astrologii wedyjskiej. Zachodnie systemy (np. Placidus) tną domy według stopni, przez co część planet wypada u nich w sąsiednim domu — to częsta przyczyna różnic między horoskopem wedyjskim a zachodnim.
doṣa, dosha
Dosza to w astrologii wedyjskiej wada albo zastrzeżenie w kosmogramie lub w dopasowaniu par — sygnał, że jakiś obszar wymaga uwagi.
Najbardziej znane to manglik dosza oraz nadi i bhakut dosza w Guna Milan. Tradycja zna też warunki ich znoszenia i środki zaradcze (upaje), więc dosza nigdy nie jest przeszkodą nie do przejścia.
domy trudne, 6., 8., 12. dom
Dusthana to trzy domy trudne — 6., 8. i 12. — związane z przeszkodami, kryzysami i stratami.
6. dom to choroby, długi i konflikty, 8. dom nagłe zmiany i przemiana, 12. dom wydatki, odosobnienie i duchowość. Trudne nie znaczy złe: te domy pokazują, gdzie człowiek najwięcej się uczy, a 8. i 12. dom są też domami głębi i wyzwolenia.
Jaimini, Dżajmini Sutry
Dżajmini to klasyczny system astrologii wedyjskiej oparty na Dżajmini Sutrach, w którym znaki rzucają aspekty, a role planet wyznaczają karaki czarowe.
Uzupełnia system Paraśary: wnosi atmakarakę, arudhy, karakamszę i okresy znaków (czara dasza). Dobry astrolog wedyjski czyta mapę oboma systemami.
wywyższenie, ućća, uchcha
Egzaltacja to znak, w którym planeta działa najpełniej i najlepiej — jej najmocniejsza godność.
Słońce jest wywyższone w Baranie, Księżyc w Byku, Mars w Koziorożcu, Merkury w Pannie, Jowisz w Raku, Wenus w Rybach, Saturn w Wadze. Każda planeta ma też stopień najgłębszej egzaltacji, np. Słońce 10° Barana.
gajakesari yoga, joga słonia i lwa
Gadźakesari joga to układ, w którym Jowisz stoi w domu kątowym (1., 4., 7. lub 10.) licząc od Księżyca.
Nazwa znaczy „słoń i lew”: daje mądrość, dobrą opinię i ochronę w trudnych chwilach. To jedna z najczęstszych jóg — ma ją mniej więcej co trzecia osoba — dlatego jej siłę ocenia się po kondycji Jowisza i Księżyca.
planeta, navagraha — dziewięć grah
Graha to w Jyotish jeden z dziewięciu „chwytających” czynników nieba: Słońce, Księżyc, Mars, Merkury, Jowisz, Wenus, Saturn, Rahu i Ketu.
Słowo znaczy „ten, który chwyta” — każda graha chwyta inny obszar życia. Astrologia wedyjska nie używa w klasycznym odczycie Urana, Neptuna ani Plutona; Rahu i Ketu nie są ciałami niebieskimi, tylko punktami węzłów Księżyca, ale traktuje się je jak pełnoprawne grahy.
asztakuta, kundli milan, dopasowanie horoskopów
Guna Milan to tradycyjne wedyjskie porównanie dwóch kosmogramów według ośmiu kryteriów (kut), za które można zdobyć łącznie 36 punktów.
Kryteria to warna (1 pkt), wasja (2), tara (3), joni (4), graha maitri (5), gana (6), bhakut (7) i nadi (8); wszystkie liczy się z nakszatr i znaków Księżyca obojga partnerów. Tradycyjnie za wystarczające uchodzi 18 punktów, ale wynik to mapa pracy nad związkiem, nie wyrok.
yoga — w kosmogramie i w kalendarzu
Joga w astrologii wedyjskiej to nazwany układ planet i domów, który klasyczne teksty łączą z konkretnym talentem, szczęściem albo trudnością.
Klasyczne teksty opisują setki jóg — od Radźa jogi (sukces i pozycja) po Dhana jogi (pieniądze). To samo słowo oznacza też jeden z pięciu elementów kalendarza panczanga: 27 jóg dnia liczonych z sumy długości Słońca i Księżyca.
yogakaraka
Jogakaraka to planeta, która dla danego ascendentu włada jednocześnie domem kątowym i domem szczęścia, przez co jest w mapie najbardziej pomyślna.
Lista jest stała: Saturn dla Byka i Wagi, Mars dla Raka i Lwa, Wenus dla Koziorożca i Wodnika. Jej okres (dasza) zwykle przynosi rozwój i sukces.
Guru, Brihaspati
Jowisz (Guru) to w Jyotish graha mądrości, nauczyciela, wiary, dzieci i pomyślności — największy dobroczyńca kosmogramu.
Tam, gdzie stoi i gdzie patrzy (5., 7. i 9. dom od siebie), chroni i poszerza. Włada Strzelcem i Rybami, jest wywyższony w Raku, w upadku w Koziorożcu. Jego mahadasza trwa 16 lat.
dźjotisz, jyotiṣa, astrologia wedyjska, astrologia indyjska
Jyotish to tradycyjna astrologia indyjska, nazywana też astrologią wedyjską — po sanskrycku „nauka o świetle”.
To jedna z sześciu wedang, nauk pomocniczych Wed. Od astrologii zachodniej różni się przede wszystkim zodiakiem gwiazdowym (syderycznym), znaczeniem Księżyca i 27 nakszatr oraz systemem okresów planetarnych (dasz), który pokazuje, kiedy dane tematy dochodzą w życiu do głosu.
kaal sarp dosha, joga węża czasu
Kalasarpa joga to układ, w którym wszystkie siedem planet stoi po jednej stronie osi Rahu–Ketu.
Wiąże się z życiem pełnym zwrotów, opóźnień i nagłych przełomów. Nie występuje w klasycznym BPHS — to późniejsza tradycja, dlatego wielu astrologów podchodzi do niej ostrożnie i nie traktuje jej jako wyroku.
kāraka, sygnifikator
Karaka to planeta, która w kosmogramie „oznacza” konkretną osobę albo temat życia.
Karaki naturalne są stałe: Słońce to ojciec, Księżyc matka, Mars rodzeństwo, Merkury nauka, Jowisz dzieci i nauczyciel, Wenus partner, Saturn praca i długowieczność. Karaki czarowe (zmienne) przydziela system Dżajminiego według stopni planet w znakach.
karakamsha
Karakamsza to znak, w którym atmakaraka stoi w nawamszy (D9).
W systemie Dżajminiego to drugi „ascendent duszy”: planety w karakamszy i w 12. znaku od niej opisują powołanie, talenty i drogę duchową.
chara karaka, karaki Dżajminiego
Karaki czarowe to osiem ról, które planety dostają według tego, jak daleko zaszły w swoich znakach — od duszy (atmakaraka) po partnera (darakaraka).
Planeta o najwyższym stopniu w znaku zostaje atmakaraką, następna amatjakaraką (kariera), potem bhratrikaraka (rodzeństwo), matrikaraka (matka), putrakaraka (dzieci), gnatikaraka (rywale), a najniższa darakaraką (partner). Każdy kosmogram ma inny układ.
pół tithi
Karana to połowa tithi, czyli czas, w którym Księżyc oddala się od Słońca o 6°.
Jest ich 11 rodzajów, a w miesiącu księżycowym wypada 60 karan. Najważniejsza do zapamiętania to Wiszti (Bhadra) — uważana za niekorzystną na zaczynanie ważnych spraw.
domy kątowe, domy narożne, 1., 4., 7., 10. dom
Kendra to grupa czterech domów kątowych — 1., 4., 7. i 10. — które są filarami kosmogramu.
Planety w kendrach działają najbardziej widocznie i najmocniej wpływają na przebieg życia: ciało (1.), dom i spokój (4.), partnerstwo (7.), praca i pozycja (10.). Kendry są kluczowe w wielu jogach, m.in. Radźa jodze i jogach Pańća Mahapurusza.
południowy węzeł Księżyca, ogon smoka
Ketu to południowy węzeł Księżyca, traktowany w Jyotish jak planeta oderwania, intuicji i wiedzy przyniesionej z przeszłości.
Tam, gdzie stoi, człowiek ma naturalną łatwość, a zarazem dystans — jakby ten temat był już przerobiony. Ketu łączy się z duchowością i mokszą. Jego mahadasza trwa 7 lat.
mapa urodzeniowa, horoskop urodzeniowy, rasi, D1
Kosmogram wedyjski to mapa położenia dziewięciu grah w dwunastu znakach i domach, policzona na dokładną chwilę i miejsce urodzenia.
W Indiach rysuje się go jako kwadrat — w stylu północnym (romby, domy stoją w miejscu) albo południowym (znaki stoją w miejscu). Główną mapę nazywa się rasi albo D1; obok niej czyta się mapy podziałowe (wargi), z których najważniejsza jest nawamsza D9. Do policzenia potrzebna jest data, godzina i miejsce urodzenia.
Czandra, Chandra, Soma
Księżyc (Czandra) to w Jyotish graha umysłu, emocji, matki i poczucia bezpieczeństwa — najważniejsza planeta kosmogramu wedyjskiego.
Od jego nakszatry liczy się cykl dasz, od jego znaku tranzyty i Sade Sati. Włada Rakiem, jest wywyższony w Byku, a w upadku w Skorpionie. Jego mahadasza trwa 10 lat.
mahādaśā, wielki okres
Mahadasza to wielki okres planetarny trwający od 6 do 20 lat, w którym jedna planeta rządzi całym rozdziałem życia.
Nadaje ton dekadzie: jakie tematy wracają i czego życie wtedy wymaga. Przebieg mahadaszy zależy od tego, jak planeta stoi w Twoim kosmogramie — ta sama mahadasza Saturna u jednej osoby buduje karierę, u drugiej uczy cierpliwości.
kudźa dosza, mangal dosha, manglik
Manglik dosza to tradycyjne zastrzeżenie w dopasowaniu par, gdy Mars stoi w 1., 2., 4., 7., 8. lub 12. domu (część szkół pomija 2. dom).
Uchodzi za źródło napięć w małżeństwie, ale ma wiele wyjątków znoszących ją (np. Mars we własnym znaku lub egzaltacji) i znosi się, gdy oboje partnerzy ją mają. Nie oznacza, że związek się nie uda.
Mangala, Kudźa, Angaraka
Mars (Mangala) to w Jyotish graha odwagi, energii, działania, rodzeństwa i ziemi.
Daje siłę przebicia i zdolność walki, ale też porywczość. Włada Baranem i Skorpionem, jest wywyższony w Koziorożcu, w upadku w Raku. Jego mahadasza trwa 7 lat. Od położenia Marsa zależy tzw. manglik dosza.
Budha
Merkury (Budha) to w Jyotish graha intelektu, mowy, nauki, handlu i zręczności.
Pokazuje, jak myślisz, mówisz i liczysz. Włada Bliźniętami i Panną, jest wywyższony w Pannie, w upadku w Rybach. Jego mahadasza trwa 17 lat.
muhūrta, elekcja, wybór momentu
Muhurta to dział astrologii wedyjskiej zajmujący się wyborem dobrej chwili na ważne działanie — ślub, przeprowadzkę, podpisanie umowy czy start firmy.
Bierze pod uwagę panczangę dnia, ascendent wybranej chwili i osobiste wskaźniki (tarabala, czandrabala). Klasycznym podręcznikiem jest Muhurta Ćintamani. Słowo oznacza też jednostkę czasu — 48 minut.
mūlatrikoṇa
Mulatrikona to wycinek znaku, w którym planeta działa najsilniej po egzaltacji — mocniej niż zwykle „u siebie”.
Każda planeta ma jeden taki odcinek, np. Słońce w Lwie od 0° do 20°, Jowisz w Strzelcu od 0° do 10°, Saturn w Wodniku od 0° do 20°. Planeta w mulatrikonie jest w mapie wyjątkowo skuteczna.
nakshatra, gwiazdozbiór księżycowy, „dom Księżyca”
Nakszatra to jeden z 27 odcinków zodiaku po 13°20′, przez które Księżyc przechodzi w ciągu miesiąca.
Każda ma swoje bóstwo, symbol, władcę i charakter. Nakszatra Księżyca w chwili urodzenia (dźanma nakszatra) to najbardziej osobisty punkt kosmogramu: opisuje wnętrze człowieka i wyznacza, od której planety zaczyna się jego cykl dasz.
navamsha, D9
Nawamsza (D9) to mapa podziałowa, w której każdy znak dzieli się na dziewięć części po 3°20′ — po głównej mapie najważniejszy wykres w Jyotish.
Pokazuje wewnętrzną siłę planet, dojrzałość i temat małżeństwa. Planeta słaba w mapie głównej, ale mocna w nawamszy, z czasem się obroni; planeta w tym samym znaku w D1 i D9 to vargottama.
neecha bhanga raja yoga, zniesienie upadku
Nićabhanga radźa joga to układ, w którym upadek planety zostaje zniesiony, a jej słabość zamienia się w źródło sukcesu.
Klasyczne warunki to m.in.: władca znaku upadku albo planeta egzaltowana w tym znaku stoi w kendrze od ascendentu lub od Księżyca, albo planeta w upadku jest w nawamszy w dobrym znaku. Życie najpierw stawia przeszkodę, potem nagradza za jej pokonanie.
oś Rahu–Ketu, oś karmy
Oś węzłów to linia łącząca Rahu i Ketu, które zawsze stoją dokładnie naprzeciw siebie — w Jyotish czytana jako oś karmy: skąd dusza przychodzi i dokąd zmierza.
Ketu pokazuje to, co już masz w sobie, Rahu — to, czego masz się nauczyć. Para domów, w których leży oś (np. 1. i 7., 4. i 10.), to najważniejszy temat rozwojowy całego życia.
ćwiartka nakszatry
Pada to jedna z czterech ćwiartek nakszatry, po 3°20′ każda — w sumie 108 pad w zodiaku.
Pada doprecyzowuje odcień nakszatry. Każda pada odpowiada jednemu znakowi nawamszy (D9), dlatego łączy główną mapę z mapą wewnętrznej siły.
pañcāṅga, panchang, kalendarz wedyjski
Panczanga to indyjski kalendarz dnia złożony z pięciu elementów: tithi (dnia księżycowego), vary (dnia tygodnia), nakszatry, jogi i karany.
Słowo znaczy „pięć członów”. Razem opisują jakość dnia i to, do czego się nadaje — na nich opiera się muhurta, czyli wybór dobrej chwili.
pancha mahapurusha yoga, pięć jóg wielkiego człowieka
Pańća Mahapurusza jogi to pięć jóg powstających, gdy Mars, Merkury, Jowisz, Wenus albo Saturn stoi we własnym znaku lub w egzaltacji w domu kątowym.
Każda planeta daje swoją jogę: Mars — Ruczaka (odwaga), Merkury — Bhadra (intelekt), Jowisz — Hamsa (mądrość), Wenus — Malawja (urok i sztuka), Saturn — Śaśa (władza i wytrwałość). Człowiek z taką jogą nosi wyraźne cechy tej planety.
pratyantardasha
Pratjantardasza to trzeci, najkrótszy poziom okresów planetarnych — od kilku dni do kilku miesięcy.
Przydaje się przy precyzyjnym określaniu czasu wydarzenia albo wyborze terminu, a nie przy planowaniu życia.
cztery cele życia: dharma, artha, kama, moksza
Purusharthy to cztery klasyczne cele życia w filozofii indyjskiej: dharma (sens), artha (środki), kama (pragnienia) i moksza (wolność).
W kosmogramie każdemu celowi odpowiadają trzy domy: dharmie 1., 5. i 9., arthcie 2., 6. i 10., kamie 3., 7. i 11., mokszy 4., 8. i 12. Pokazuje to, który kierunek życia jest w mapie najmocniej zaznaczony.
raja yoga, joga królewska
Radźa joga to układ, w którym władca domu kątowego (kendry) łączy się z władcą domu szczęścia (trikony) — klasyczny wskaźnik sukcesu i pozycji.
Połączenie może być przez wspólny znak, wzajemny aspekt albo wymianę znaków. Daje rezultaty zwłaszcza w daszach planet, które ją tworzą.
północny węzeł Księżyca, głowa smoka
Rahu to północny węzeł Księżyca — punkt, w którym droga Księżyca przecina drogę Słońca, traktowany w Jyotish jak planeta pragnień i nowych doświadczeń.
Pokazuje, czego dusza w tym życiu łaknie, co ją fascynuje i gdzie łatwo o przesadę. Stoi zawsze naprzeciw Ketu i porusza się wstecz. Jego mahadasza trwa 18 lat.
ruch wsteczny, wakri, vakra
Retrogradacja to pozorny ruch planety wstecz po niebie, widziany z Ziemi, gdy Ziemia ją wyprzedza na orbicie.
W Jyotish planeta retrogradacyjna jest blisko Ziemi i jasna, dlatego zyskuje siłę ruchu (ćeszta bala). Interpretacyjnie oznacza temat, który wraca — do którego trzeba podejść drugi raz, głębiej. Rahu i Ketu poruszają się wstecz zawsze.
sāḍhe sātī, siedem i pół roku Saturna
Sade Sati to około siedmioipółletni okres, w którym Saturn przechodzi przez znak przed Księżycem urodzeniowym, przez znak Księżyca i przez znak po nim.
Ma opinię trudnego, ale rzetelnie to czas porządkowania, dojrzewania i odcinania tego, co przestało pasować. Zdarza się dwa–trzy razy w życiu, a jego przebieg zależy od siły Saturna i Księżyca w mapie.
Śani, Shani
Saturn (Śani) to w Jyotish graha czasu, dyscypliny, pracy, ograniczeń i dojrzałości.
Działa powoli, ale trwale: opóźnia, żeby dać coś solidnego. Włada Koziorożcem i Wodnikiem, jest wywyższony w Wadze, w upadku w Baranie. Jego mahadasza trwa 19 lat, a jego tranzyt nad Księżycem to Sade Sati.
Surja, Sūrya, Rawi
Słońce (Surja) to w Jyotish graha duszy, ojca, autorytetu, władzy i siły życiowej.
Pokazuje, w czym człowiek chce świecić i jak dźwiga odpowiedzialność. Włada Lwem, jest wywyższone w Baranie, a w upadku w Wadze. Jego wielki okres (mahadasza) trwa 6 lat.
astangata, kombustia
Spalenie to stan planety stojącej zbyt blisko Słońca, przez co jej działanie słabnie i schodzi do wewnątrz.
Granice są różne dla każdej planety — np. Jowisz jest spalony do 11° od Słońca, Saturn do 15°, Mars do 17°. Rahu i Ketu nie ulegają spaleniu. Spalona planeta działa mniej widocznie na zewnątrz, bardziej w środku człowieka.
shadbala, sześcioraka siła
Szadbala to klasyczna liczbowa miara siły planety, złożona z sześciu składników: pozycji, kierunku, czasu, ruchu, natury i aspektów.
Wynik podaje się w rupach i porównuje z minimum wymaganym dla danej planety. Planeta z wysoką Szadbalą potrafi w pełni zrealizować to, co obiecuje w mapie; z niską — realizuje to z opóźnieniem albo częściowo.
siła gwiazdy dnia
Tarabala to osobisty wskaźnik dnia, który porównuje nakszatrę dzisiejszego Księżyca z nakszatrą Twojego Księżyca urodzeniowego.
Licząc od nakszatry urodzeniowej, kolejne nakszatry układają się w cykl dziewięciu „gwiazd” — jedne sprzyjające (np. sampat, sadhana), inne wymagające (np. naidhana). Dlatego ten sam dzień bywa dobry dla jednej osoby, a trudny dla drugiej.
dzień księżycowy
Tithi to dzień księżycowy — czas, w którym Księżyc oddala się od Słońca o kolejne 12°; miesiąc księżycowy ma 30 tithi.
Piętnaście tithi przybywającego Księżyca (śukla pakśa) prowadzi od nowiu do pełni, piętnaście ubywającego (kriszna pakśa) z powrotem. Tithi nie pokrywa się z dobą — może zacząć się o dowolnej porze.
goćara, gochara
Tranzyty (goćara) to bieżące położenie planet na niebie, odniesione do Twojego kosmogramu — najczęściej do znaku Księżyca.
Kosmogram to stały układ, a tranzyty — pogoda, która nad nim przechodzi. W Jyotish najważniejsze są tranzyty Saturna, Jowisza oraz Rahu i Ketu; działają najmocniej, gdy zgadzają się z bieżącą daszą.
domy trygonalne, domy szczęścia, 1., 5., 9. dom
Trikona to trzy domy szczęścia i dharmy — 1., 5. i 9. — uważane za najbardziej pomyślne w kosmogramie.
5. dom to twórczość, dzieci i zasługi z przeszłości, 9. dom to szczęście, nauczyciele i wiara. Władcy trikon zawsze działają na korzyść, a ich związek z władcami kendr tworzy Radźa jogę.
domy wzrostu, 3., 6., 10., 11. dom
Upaćaja to cztery domy wzrostu — 3., 6., 10. i 11. — w których sprawy poprawiają się z wiekiem i wysiłkiem.
Planety naturalnie trudne (Mars, Saturn, Rahu) czują się tu dobrze: dają siłę przebicia, wytrwałość i zyski, które przychodzą z czasem. To domy, gdzie praca naprawdę się opłaca.
nićća, neecha, debilitacja
Upadek to znak przeciwny egzaltacji, w którym planecie najtrudniej wyrazić swoją naturę.
Nie jest wyrokiem: często pokazuje obszar, w którym człowiek dojrzewa najdłużej, ale najgłębiej. Upadek bywa też „anulowany” (nićabhanga) — wtedy planeta po początkowych trudnościach daje nawet więcej niż zwykle.
upāya, środki zaradcze, remedia
Upaje to środki zaradcze astrologii wedyjskiej — działania, które pomagają łagodzić trudne wpływy planet i wzmacniać dobre.
Klasycznie są to mantry, dobroczynność w dniu danej planety, posty, praca z kolorem i nawykami, a także kamienie (stosowane ostrożnie i tylko dla planet pomocnych w mapie). W 9dom.pl proponujemy proste, codzienne praktyki dobrane do kosmogramu.
wara, dzień tygodnia
Vara to dzień tygodnia w panczandze, którym rządzi jedna z siedmiu planet.
Niedziela należy do Słońca, poniedziałek do Księżyca, wtorek do Marsa, środa do Merkurego, czwartek do Jowisza, piątek do Wenus, sobota do Saturna. W Jyotish dzień zaczyna się o wschodzie Słońca, nie o północy.
wargottama
Vargottama to planeta stojąca w tym samym znaku w mapie głównej (D1) i w nawamszy (D9).
To znak wyjątkowej spójności: planeta działa tak samo na zewnątrz i wewnątrz, więc jest mocna i wiarygodna. Vargottama wzmacnia to, co planeta i tak niesie — dobrą godność czyni lepszą, trudną wyraźniejszą.
Wimszottari, vimshottari
Vimśottari dasza to najczęściej używany system okresów planetarnych, w którym pełny cykl dziewięciu planet trwa 120 lat.
Kolejność i długości są stałe: Ketu 7 lat, Wenus 20, Słońce 6, Księżyc 10, Mars 7, Rahu 18, Jowisz 16, Saturn 19, Merkury 17. Miejsce startu zależy od nakszatry Księżyca w chwili urodzenia, dlatego każdy zaczyna cykl gdzie indziej.
vargi, mapy podziałowe, D1–D60
Wargi to mapy podziałowe, w których każdy znak dzieli się na równe części, żeby przyjrzeć się jednemu obszarowi życia.
Nazwa mówi, na ile części: D9 (nawamsza) — dziewięć, związki i wewnętrzna siła; D10 (daśamsza) — praca; D7 — dzieci; D12 — rodzice; D60 — najgłębsza karma. Planeta mocna w kilku wargach działa pewnie, nawet gdy w D1 wygląda przeciętnie.
varshaphal, horoskop roczny Tadżika, solariusz wedyjski
Warszaphal to horoskop roczny liczony na chwilę, w której Słońce wraca dokładnie na swoją pozycję z dnia urodzenia.
Pochodzi z tradycji Tadżika (perso-arabskiej, przyjętej w Indiach). Ma własny ascendent roku, punkt Muntha i władcę roku — pokazuje, jakie tematy wysuną się na pierwszy plan w danym roku życia.
Śukra, Shukra
Wenus (Śukra) to w Jyotish graha miłości, partnerstwa, piękna, sztuki, przyjemności i wygody.
W mapie mężczyzny tradycyjnie wskazuje też partnerkę. Włada Bykiem i Wagą, jest wywyższona w Rybach, w upadku w Pannie. Jej mahadasza trwa 20 lat — najdłużej ze wszystkich.
rasi, rāśi
Znak (rasi) to jedna z dwunastu równych, trzydziestostopniowych części zodiaku — od Barana do Ryb.
Każdy znak ma władcę (planetę), żywioł i charakter. W astrologii wedyjskiej znaki liczy się w zodiaku syderycznym, a przy domach całoznakowych jeden znak to dokładnie jeden dom.
zodiak gwiazdowy, nirajana
Zodiak syderyczny to układ dwunastu znaków liczony od rzeczywistego położenia gwiazd, a nie od punktu równonocy wiosennej.
Astrologia zachodnia używa zodiaku tropikalnego, który przez precesję osi Ziemi odsunął się od gwiazd o około 24°. Dlatego w astrologii wedyjskiej większość osób ma Słońce, Księżyc i ascendent o jeden znak wcześniej niż w horoskopie prasowym.
Zobacz te pojęcia na własnym kosmogramie — za darmo, z dokładnymi wyliczeniami.
Sprawdź swój kosmogram