1. Czym są Pancza Mahapurusza jogi
Pańcza znaczy po sanskrycie „pięć”, maha — „wielki”, purusza — „człowiek, osoba”. Pancza Mahapurusza to więc pięć jóg wielkiego człowieka. Tworzy je pięć planet widocznych gołym okiem poza Słońcem i Księżycem: Mars, Merkury, Jowisz, Wenus i Saturn. Słońce, Księżyc, Rahu i Ketu takich jóg nie dają.
Warunki są dwa i muszą być spełnione naraz. Planeta stoi we własnym znaku albo w znaku egzaltacji, czyli tam, gdzie jest najsilniejsza. I stoi w kendrze, czyli w domu kątowym: w 1., 4., 7. albo 10. domu od ascendentu. Siła znaku i siła miejsca łączą się wtedy w jednej planecie, która zaczyna nadawać ton całemu życiu.
Znaki są stałe. Mars daje jogę w Baranie i Skorpionie (własne znaki) oraz w Koziorożcu (egzaltacja). Merkury — w Bliźniętach i Pannie, przy czym Panna jest jednocześnie jego znakiem własnym i egzaltacją. Jowisz — w Strzelcu i Rybach oraz w Raku. Wenus — w Byku i Wadze oraz w Rybach. Saturn — w Koziorożcu i Wodniku oraz w Wadze. Liczymy w zodiaku syderycznym, tak jak w całej astrologii wedyjskiej.
- Ruczaka joga — Mars w Baranie, Skorpionie albo Koziorożcu, w 1., 4., 7. lub 10. domu.
- Bhadra joga — Merkury w Bliźniętach albo w Pannie, w 1., 4., 7. lub 10. domu.
- Hamsa joga (pisana też Hansa) — Jowisz w Strzelcu, Rybach albo Raku, w 1., 4., 7. lub 10. domu.
- Malawja joga — Wenus w Byku, Wadze albo Rybach, w 1., 4., 7. lub 10. domu.
- Śasza joga — Saturn w Koziorożcu, Wodniku albo Wadze, w 1., 4., 7. lub 10. domu.
2. Co daje każda z pięciu jóg
Ruczaka (Mars) to joga odwagi i czynu. Daje siłę fizyczną, śmiałość, wolę walki i zdolność prowadzenia innych — w sporcie, wojsku, ratownictwie, chirurgii, technice albo w każdej pracy, w której trzeba szybko zdecydować i wziąć na siebie ryzyko. Cieniem bywa porywczość i skłonność do konfliktów.
Bhadra (Merkury) to joga umysłu i słowa. Daje bystrość, łatwość uczenia się, dar wymowy, poczucie humoru, zręczność w rachunku, handlu i pisaniu. Tacy ludzie dobrze tłumaczą, negocjują i doradzają. Cieniem bywa nerwowość i rozpraszanie się na zbyt wiele spraw.
Hamsa (Jowisz) to joga mądrości i prawości. Hamsa to łabędź — w Indiach symbol duszy, która umie oddzielić to, co cenne, od tego, co bezwartościowe. Joga daje dobre serce, wiarę, wiedzę, szacunek otoczenia i dar nauczania; ludzie z Hamsą często stają się doradcami albo autorytetami moralnymi. Cieniem bywa skłonność do pouczania.
Malawja (Wenus) to joga piękna i dostatku. Daje urok, wyczucie estetyki, talent artystyczny, wygodę, dobre relacje i przyjemności życia — sztukę, modę, muzykę, wystrój, wszystko, co zdobi. Cieniem bywa przywiązanie do wygody i zbytku.
Śasza (Saturn) to joga autorytetu i wytrwałości. Daje cierpliwość, dyscyplinę, odporność, zdolność kierowania dużymi grupami ludzi i budowania rzeczy, które trwają. Władza przychodzi tu zwykle powoli, przez pracę i lata doświadczenia. Cieniem bywa surowość i chłód.
3. Co mówią o nich teksty klasyczne
Pięć jóg Mahapurusza należy do najstarszych i najlepiej opisanych jóg astrologii wedyjskiej. Omawiają je m.in. Brihat Paraśara Hora Śastra, Saravali, Phaladeepika i Brihat Dżataka Waraha Mihiry. Teksty podają nie tylko charakter, lecz także wygląd i sylwetkę człowieka z każdą jogą, kraj, którym może władać, i długość życia. Opisy są bardzo pochwalne — co trzeba czytać w duchu epoki, w której astrologia służyła przede wszystkim dworom.
Teksty różnią się w szczegółach. Część autorów liczy jogę wyłącznie od ascendentu, część dopuszcza także kendrę od Księżyca. Część wymaga, by planeta była silna także w innych względach. W niektórych opisach pojawia się też zastrzeżenie, że joga traci moc, gdy jej planeta stoi razem ze Słońcem albo Księżycem. Dlatego poniżej podajemy wynik dla podstawowej definicji, a osobno — ile osób ma jogę liczoną od Księżyca i ile ma ją w mocnej postaci.
4. U ilu osób występują — pomiar 9dom.pl
Sprawdziliśmy to na 20 000 losowych horoskopach osób urodzonych w Polsce w latach 1950–2010, liczonych tak samo jak w kosmogramie 9dom.pl (zodiak syderyczny, ajanamsa Lahiri, domy całoznakowe). Za własny znak uznajemy cały znak, którym planeta włada, a za egzaltację cały znak egzaltacji. Co najmniej jedną z pięciu jóg ma 33,9% osób, czyli mniej więcej co trzecia. Dokładnie jedną — 29,4%, dwie — 4,4%, trzy — 0,1%. Czterech ani pięciu jóg naraz nie miał w próbie nikt. Bez żadnej z nich jest 66,1% osób.
Każda z osobna: Malawja (Wenus) 9,3%, Śasza (Saturn) 8,3%, Hamsa (Jowisz) 8,2%, Ruczaka (Mars) 7,4% i Bhadra (Merkury) 5,2%. Osobny przegląd jóg w naszym serwisie (20 000 map z całego świata) daje bardzo podobne wyniki: od 5,4% do 10,1% dla każdej jogi.
5. Dlaczego akurat tyle — prosty rachunek
Wynik da się przewidzieć z kartką w ręku. Mars, Jowisz, Wenus i Saturn mają po trzy znaki, w których dają jogę — to 3 z 12 znaków. Kendry to 4 z 12 domów. Jeśli planeta stoi w każdym znaku równie często, a ascendent wypada w każdym znaku równie często, to joga powinna wystąpić u 3/12 × 4/12, czyli u 8,3% osób. Merkury ma tylko dwa znaki (Panna jest i własna, i egzaltacji), więc dla niego wychodzi 2/12 × 4/12 = 5,6%. Pomiar daje 7,4–9,3% i 5,2% — bardzo blisko.
Różnice biorą się z ruchu planet. Planety nie przebywają we wszystkich znakach równie długo — przyspieszają, zwalniają i cofają się, a Jowisz i Saturn obiegają zodiak tak wolno, że w sześćdziesięciu latach liczy się, gdzie akurat stały. Dlatego Wenus stoi we własnym znaku albo w egzaltacji w 28,2% horoskopów, Saturn w 25,4%, Jowisz w 24,6%, Mars w 21,9%, a Merkury w 16,8% (przy oczekiwanych 25% i 16,7%). Natomiast to, czy planeta trafi w kendrę, zależy już tylko od godziny urodzenia: u każdej z pięciu planet stojącej we własnym znaku albo w egzaltacji kendra wypada w 31–34% przypadków, czyli prawie dokładnie w jednej trzeciej.
Gdyby pięć jóg było od siebie niezależnych, co najmniej jedną miałoby 33,3% osób. Pomiar daje 33,9%. Wynik dla dwóch lub więcej jóg (4,5%) też jest bliski temu, czego można się spodziewać przy przypadkowym rozkładzie. Nie ma tu żadnej „rzadkiej” konstelacji — jest prosta kombinatoryka dwunastu znaków i dwunastu domów.
6. Spalona i wsteczna planeta w jodze
Planeta, która stoi zbyt blisko Słońca, jest spalona i traci część swojej siły. Kosmogram 9dom.pl stosuje klasyczne odległości: Mars 17°, Merkury 14°, Jowisz 11°, Wenus 10°, Saturn 15°. Wśród wszystkich jóg Mahapurusza planeta jest spalona w 16,6% przypadków. Najgorzej wypada Merkury: w Bhadrze jest spalony u 47,4% osób, bo nigdy nie oddala się od Słońca o więcej niż ok. 28°. Dalej Mars (16,1%), Wenus (14,6%), Jowisz (8,3%) i Saturn (8,1%).
Ruch wsteczny dotyczy 21,7% jóg: Saturna w 37,8% przypadków, Jowisza w 32,0%, Merkurego w 19,4%, Wenus w 11,3% i Marsa w 6,7%. Tradycja nie uznaje go za osłabienie — planeta wsteczna jest bliżej Ziemi, jaśniejsza i według wielu autorów silniejsza. Jej działanie bywa jednak mniej proste: przychodzi później, wraca do tych samych tematów, kieruje się bardziej do wewnątrz.
Jeśli odrzucić jogi ze spaloną planetą, co najmniej jedną mocną jogę ma 28,6% osób, a dwie lub więcej — 3,4%. Osobno: Malawja 8,0%, Śasza 7,6%, Hamsa 7,5%, Ruczaka 6,2%, a Bhadra tylko 2,8%. Bhadra jest więc w praktyce najrzadszą z pięciu — w mocnej postaci ma ją mniej więcej jedna osoba na 36.
7. Liczone od Księżyca
Niektóre szkoły uznają jogę także wtedy, gdy planeta we własnym znaku albo w egzaltacji stoi w kendrze od Księżyca, a nie od ascendentu. Tak liczone jogi ma 33,6% osób — prawie dokładnie tyle samo, bo rachunek jest ten sam, tylko punktem wyjścia jest znak Księżyca. Osobno: Wenus 9,6%, Saturn 8,4%, Jowisz 8,1%, Mars 7,0% i Merkury 5,4%.
Jeśli przyjąć oba sposoby naraz — od ascendentu albo od Księżyca — co najmniej jedną jogę Mahapurusza ma 49,9% osób, czyli co druga. To dobry przykład, jak bardzo wynik zależy od definicji. W kosmogramie 9dom.pl liczymy jogę od ascendentu, tak jak w większości klasycznych opisów.
8. Na niebie: planeta w godności prawie zawsze
Część warunku nie zależy od godziny urodzenia, tylko od dnia: czy któraś z pięciu planet stoi we własnym znaku albo w egzaltacji. Liczenie dzień po dniu w latach 1950–2010 pokazuje, że tak było w 75,4% dni. Osobno: Wenus 28,1% dni, Saturn 25,6%, Jowisz 25,1%, Mars 22,4% i Merkury 16,3%.
Dlatego dobre dni na jogę Mahapurusza zdarzają się prawie zawsze, a o tym, czy ktoś ją dostanie, rozstrzyga godzina. Ascendent obraca się przez wszystkie znaki raz na dobę, więc planeta w godności stoi w kendrze mniej więcej przez osiem godzin z każdych dwudziestu czterech — średnio po dwie godziny na każdy z czterech domów kątowych. Bez znanej godziny urodzenia nie da się więc powiedzieć, czy joga jest.
9. Co osłabia jogę
Sama obecność jogi to dopiero początek oceny. Na jej siłę wpływa kilka rzeczy, które warto sprawdzić po kolei.
- Spalenie — planeta zbyt blisko Słońca traci światło; dotyczy 16,6% jóg, a w Bhadrze 47,4%.
- Słaba planeta w nawamszy (D9) — zwłaszcza w znaku upadku; siła z D1 nie przechodzi wtedy w trwałe owoce.
- Aspekty i połączenia z planetami trudnymi oraz z węzłami Rahu i Ketu.
- Planeta na samej granicy znaku (w pierwszym albo ostatnim stopniu) — jej siła jest niepewna.
- Władztwo domów trudnych — np. dla niektórych ascendentów planeta tworząca jogę włada też 6., 8. albo 12. domem.
- Kendradhipati dosza — Jowisz, Merkury i Wenus, gdy władają domem kątowym, według części tradycji tracą swoją naturalną dobroczynność. W jodze Mahapurusza planeta stojąca we własnym znaku w kendrze zawsze tym domem włada, więc dla tych trzech planet temat ten wraca szczególnie często.
10. Kiedy joga daje owoce — rola daszy
Jak każda joga, Mahapurusza działa przez całe życie jako cecha charakteru, ale najmocniej w okresie swojej planety w systemie dasz wimszottari. Mahadasza Marsa trwa 7 lat, Merkurego 17, Jowisza 16, Wenus 20, a Saturna 19. Wiele osób przeżywa okres planety swojej jogi w dorosłym życiu, ale nie wszyscy — u części przypada on w dzieciństwie albo dopiero na starość. Wtedy joga pokazuje się słabiej, choć tematy planety wracają w jej antardaszach.
Warto też patrzeć na tranzyty: gdy Jowisz albo Saturn przechodzą przez znak planety tworzącej jogę albo na nią patrzą, jej tematy zwykle się ożywiają.
11. Jak sprawdzić, czy ją masz
Potrzebny jest kosmogram wedyjski w zodiaku syderycznym i znana godzina urodzenia. Znaki zachodnie są przesunięte o ok. 24°, więc w astrologii zachodniej planeta często stoi w innym znaku i wynik może być zupełnie inny.
- Sprawdź znak Marsa, Merkurego, Jowisza, Wenus i Saturna — czy któraś z tych planet stoi we własnym znaku albo w egzaltacji (lista w punkcie 1).
- Jeśli tak, sprawdź jej dom: 1., 4., 7. albo 10. od ascendentu oznacza jogę.
- Sprawdź, czy planeta nie jest spalona, i zobacz jej położenie w nawamszy.
- Zobacz, kiedy przypada mahadasza i antardasze tej planety — wtedy joga daje najwięcej.
