1. Legenda: dlaczego Rahu połyka Słońce
Purany opowiadają o ubijaniu oceanu mleka. Bogowie i demony razem wydobyli z niego amritę, napój nieśmiertelności. Gdy Wisznu w postaci pięknej Mohini rozlewał ją bogom, demon Swarbhanu przebrał się za jednego z nich i usiadł między Słońcem a Księżycem. Zdążył wypić łyk, zanim oba światła go rozpoznały i ostrzegły Wisznu.
Wisznu jednym rzutem dysku odciął demonowi głowę, ale amrita już działała i Swarbhanu nie umarł. Głowa stała się Rahu, a bezgłowe ciało — Ketu. Od tej pory oba cienie ścigają Słońce i Księżyc, które je zdradziły. Gdy Rahu dogoni jedno ze świateł, połyka je, ale ponieważ nie ma ciała, światło po chwili wychodzi mu z gardła. Tak tradycja tłumaczy, dlaczego każde zaćmienie się kończy.
2. Co mówi astronomia: zaćmienia przy węzłach
Legenda trafia w sedno zaskakująco dokładnie. Rahu i Ketu to w astronomii węzły orbity Księżyca: dwa punkty, w których droga Księżyca przecina drogę Słońca. Zaćmienie może się zdarzyć tylko wtedy, gdy nów albo pełnia wypada blisko jednego z nich. W pozostałe miesiące Księżyc mija Słońce trochę powyżej albo poniżej i nic się nie zasłania.
Dlatego zaćmienia przychodzą parami, mniej więcej co pół roku, w tak zwanych sezonach zaćmień. Węzły cofają się przez zodiak i obiegają go w 18,6 roku, więc przez około półtora roku zaćmienia wypadają na tej samej osi znaków. Od 6 grudnia 2026 do 24 czerwca 2028 Rahu stoi w Koziorożcu, a Ketu w Raku — i dokładnie na tej osi wypadają oba zaćmienia Słońca w 2027 roku.
3. Sutak — czas przed zaćmieniem
Tradycja indyjska uważa za nieczysty nie tylko samo zaćmienie, ale i kilka godzin przed nim. Ten czas nazywa się sutak. Przed zaćmieniem Słońca zaczyna się 12 godzin wcześniej, czyli cztery prahary, a przed zaćmieniem Księżyca 9 godzin wcześniej, czyli trzy prahary. W czasie sutaku nie gotuje się, nie je, zamyka się świątynie i nie zaczyna żadnych spraw. Dzieci, osoby starsze i chorzy są z postu zwolnieni.
Ważne są dwie zasady, które kalendarze indyjskie stosują do dziś. Po pierwsze, sutak i wszystkie zalecenia obowiązują tylko tam, gdzie zaćmienie jest widoczne. Zaćmienie, którego nie widać z Polski, nie wymaga w Polsce żadnych praktyk. Po drugie, zaćmień półcieniowych, gdy Księżyc wchodzi tylko w jasny półcień Ziemi, tradycja w ogóle nie liczy jako grahan. Z czterech zaćmień 2027 roku w Polsce w pełni liczy się więc tylko jedno: 2 sierpnia.
4. Co robić w czasie zaćmienia
W czasie zaćmienia tradycja zaleca ciszę, modlitwę i mantrę, bo wierzy się, że praktyka duchowa ma wtedy wielokrotną moc. Najczęściej powtarza się mantrę Gajatri, Mahamritjundźaja albo mantrę planety, którą zaćmienie dotyka. Do jedzenia i wody, które zostaną na później, wkłada się liście tulsi. Po zaćmieniu bierze się kąpiel, sprząta dom i daje jałmużnę, czyli dana. Kobiety w ciąży tradycja prosi o pozostanie w domu.
Zaćmienie nie jest czasem na początki: ślub, przeprowadzkę, podpisanie umowy czy zakup. Tradycja odradza je w samym dniu zaćmienia, a ostrożni astrolodzy także przez kilka dni przed i po nim.
I jedna rada zupełnie praktyczna. W czasie częściowego zaćmienia Słońca nigdy nie patrz na nie gołym okiem, przez zwykłe okulary przeciwsłoneczne, aparat ani lornetkę — nawet gdy zakryta jest jedna trzecia tarczy, reszta wystarczy, by trwale uszkodzić wzrok. Potrzebne są okulary do obserwacji Słońca z oznaczeniem normy ISO 12312-2 albo spawalnicze szkło o stopniu 14.
5. 2 sierpnia 2027 — zaćmienie stulecia
Całkowite zaćmienie Słońca 2 sierpnia 2027 przetnie południe Hiszpanii, północną Afrykę, Egipt, Arabię i Róg Afryki. Najdłużej, przez ponad 6 minut, Słońce zniknie w okolicach Luksoru, około 12:06 czasu polskiego. To jedno z najdłuższych zaćmień całkowitych tego stulecia. Należy do tej samej serii saros co słynne zaćmienia z 11 lipca 1991 i 22 lipca 2009 roku — saros powtarza zaćmienie co 18 lat i 11 dni.
Z Polski zobaczymy zaćmienie częściowe, w samo przedpołudnie, ze Słońcem wysoko na niebie. Im dalej na południe, tym więcej tarczy zakryje Księżyc. Godziny i procent zakrytej tarczy policzyliśmy dla pięciu miast:
W astrologii wedyjskiej to zaćmienie wypada w Raku, na 15°41′, w nakszatrze Puszja, zaledwie 1,6° od Ketu. W Raku stoją wtedy aż cztery planety obok węzła: Słońce, Księżyc, Merkury i Wenus, a dokładnie naprzeciw, w Koziorożcu, Rahu. Rak to znak domu, matki, uczuć i poczucia bezpieczeństwa, a Puszja, rządzona przez Saturna, to najbardziej opiekuńcza z nakszatr. Ketu przy zaćmieniu to zwykle temat odpuszczenia: czegoś, co dawało oparcie, a co teraz się zamyka.
- Gdańsk: od 10:27 do 12:12, największe o 11:19 — zakryte ok. 25% tarczy
- Warszawa: od 10:26 do 12:19, największe o 11:22 — ok. 30%
- Wrocław: od 10:19 do 12:17, największe o 11:17 — ok. 36%
- Rzeszów: od 10:24 do 12:24, największe o 11:23 — ok. 36%
- Kraków: od 10:21 do 12:22, największe o 11:21 — ok. 38%
6. Wszystkie zaćmienia 2027 i 2028
Lista z czasem polskim, znakiem i nakszatrą wedyjską. Przy każdym zaćmieniu zaznaczyliśmy, czy będzie widoczne z Polski, bo tylko wtedy tradycja każe przestrzegać sutaku.
- 6 lutego 2027, 16:59 — obrączkowe zaćmienie Słońca; Koziorożec, Dhaniszta, przy Rahu. Ameryka Południowa, Atlantyk i zachodnia Afryka, z Polski niewidoczne
- 21 lutego 2027, 00:12 — półcieniowe zaćmienie Księżyca; Lew, Magha. Z Polski widoczne w nocy, ale ledwo dostrzegalne i przez tradycję nieliczone
- 18 lipca 2027, 18:02 — półcieniowe zaćmienie Księżyca; Koziorożec, Uttara Aszadha. Z Polski niewidoczne
- 2 sierpnia 2027, 12:06 — całkowite zaćmienie Słońca; Rak, Puszja, przy Ketu. Z Polski częściowe, od 25% do 38% tarczy
- 17 sierpnia 2027, 09:13 — półcieniowe zaćmienie Księżyca; Koziorożec na granicy Wodnika, Dhaniszta. Z Polski niewidoczne
- 12 stycznia 2028, 05:13 — częściowe zaćmienie Księżyca; Bliźnięta, Punarwasu. Z Polski nad ranem, zakryty tylko brzeg tarczy
- 26 stycznia 2028, 16:07 — obrączkowe zaćmienie Słońca; Koziorożec, Śrawana, przy Rahu. Z Polski niewidoczne
- 6 lipca 2028, 20:19 — częściowe zaćmienie Księżyca; Strzelec, Purwa Aszadha. Z Polski tylko końcówka, nisko po wschodzie Księżyca
- 22 lipca 2028, 04:55 — całkowite zaćmienie Słońca; Rak, Puszja, przy Ketu. Australia i Nowa Zelandia, z Polski niewidoczne
- 31 grudnia 2028, 17:51 — całkowite zaćmienie Księżyca; Bliźnięta, Ardra. Z Polski widoczne w sylwestrowy wieczór, faza całkowita od ok. 17:15 do 18:27
7. Jak zaćmienie działa na Ciebie
Zaćmienie dotyka wszystkich, ale każdego w innej dziedzinie życia. W astrologii wedyjskiej liczy się to od Twojego znaku Księżyca: znak, w którym wypada zaćmienie, jest dla Ciebie jednym z dwunastu domów. Kalendarze indyjskie podają prostą regułę. Zaćmienie w 3., 6., 10. albo 11. znaku od Twojego Księżyca uchodzi za korzystne, w 2., 5., 7. albo 9. za średnie, a w 1., 4., 8. albo 12. za trudne. W tabeli niżej sprawdzisz, gdzie u Ciebie wypada zaćmienie 2 sierpnia 2027.
Najsilniej odczuwają zaćmienie osoby, u których wypada ono w znaku Księżyca albo w nakszatrze urodzenia — przy zaćmieniu 2 sierpnia to urodzeni z Księżycem w Raku, a zwłaszcza w Puszji. Tradycja poleca im spokojny dzień, mantrę i dana, bez wielkich decyzji. Pamiętaj jednak, że zaćmienie to jeden dzień, a nie wyrok: o tym, jak naprawdę wygląda Twój rok, więcej mówią dasze i tranzyty Saturna i Jowisza.
8. Zaćmienie w kosmogramie urodzeniowym — Grahan dosza
Zaćmienie zostawia ślad także w mapie urodzeniowej. Grahan dosza to układ, w którym Słońce albo Księżyc stoi w jednym znaku z Rahu albo Ketu — tak jakby światło było przez całe życie trochę przesłonięte. Przy Słońcu tradycja mówi o trudności w pokazaniu siebie i w poczuciu sprawczości, a przy Księżycu o niepokoju i zmiennych nastrojach.
To układ częstszy, niż się wydaje. W naszym pomiarze na 20 000 losowych mapach Słońce z węzłem ma 16,8% osób, a Księżyc z węzłem 16,7%, czyli mniej więcej co szósta. Ma ją więc spora część ludzi i sama w sobie niczego nie przesądza: liczy się dom, siła planety i aspekty. Osoby urodzone w dniu prawdziwego zaćmienia mają ten układ wyjątkowo ścisły. Czy masz Grahan doszę, pokazuje darmowy kosmogram na 9dom.pl, w części o doszach.

